---
title: "Traha e blog... ku estilo!"
date: 2016-06-23
language: pap
topics: ["MacBook", "SSH", "ThinkPad", "Windows", "cloud", "experiment", "hacking", "laptop", "linux", "networking", "programming", "repair", "retro", "vim", "webdesign"]
source_url: https://willem.com/pap/2016-06-23_traha-e-blog-ku-estilo/
---
# Traha e blog... ku estilo!

*Desaroyá riba un kompiuter di 20 aña ku 16MB RAM i Windows 98*

> Hende mester ta un tiki lokó pa tin e idea di traha un blog (di bèrdat programá) riba un laptop 486 bieu ku djis 16MB RAM. Mi ta asina lokó: mi a tuma mi promé laptop di añanan 90 i a disidí pa wak si e tabata posibel pa bira un mákina di desaroyo.

## E laptop

Tabata mas o menos 1999 ora mi a usa tur mi sèn warda pa kompra mi promé kompiuter, un Toshiba T2130CT di segunda man ku espesifikashon masha impresionante:

- prosesadó Intel 486DX4 ku ta kore na 75Mhz

- 16MB RAM

- disko duro di 500MB (ku mas lat mi a aktualisá pa un disko di 2.1GB)

- drive di floppy disk di 3.5"

- sloto dòbel PCMCIA

- adaptadó di red PCMCIA 3COM di 10 megabit

- pantaya TFT di 65.536 koló ku un resolushon di 640x480 pixel

- mouse MousePoint integrá (punta di goma "estilo knub")

- duradó di bateria di mas o menos 20 minüt

![Laptop Toshiba T2130CT ku un prosesadó Intel 486 di 75Mhz i 16MB RAM (esei ta megabyte!)](https://willem.com/global/images/b5be855aa969.webp)

Ora e mákina a sali nobo, na 1995, e tabata e modelo di tope. Mi a haña e komo unidat refurbished di segunda man for di un bendedó lokal di kompiuter pa 1.000 gulden hulandes (loke awe ta mas o menos mesun balor ku €1.000). Komo studiante hoben mi a hasi tur sorto di kos ku dje i mi a usa e pa programá mi promé software den BASIC i website den HTML.

## Hasi e funshoná

Despues di añanan di huntá stòf den e kloset mi a puntra mi si e mákina lo kuminsá. E no a. E kompiuter a saludá mi ku un mensahe "invalid boot disk". Klaru ku òf e tabata sufri di amnesia òf algu mas tabata impidi e di kuminsá.

![Mi a mester kita e disko original pasobra e no tabata funshoná... o asina mi a pensa!](https://willem.com/global/images/3ae0df46d1ce.webp)

Mi a pensa ku e disko duro tabata e problema i a disidí pa konektá e ku mi kompiuter moderno. Mi mákina Linux di tur dia no por a papia ku e disko, ma mi a haña mas swerte ora mi a konektá e ku un MacBook Air. E Disk Utility di OS X a identifiká e disko korektamente i mi a por a bladi den e kontenido di e disko di 2,1GB (ta algu graciosu pa realisá ku inkluso smartwatch awe tin mas memoria ku mi laptop bieu preshoso). Mi a verifiká e sistema di file pa eror i ora e tabata limpi mi a reinstalá e den e Toshiba. Tristamente esei no a hasi ningun diferensia: e "invalid boot disk" a keda.

![... parse ku e mester di un tiki enkurahamentu di su primo moderno...](https://willem.com/global/images/1610bbee32b3.webp)

Di swerte mi tabatin tambe e disko duro original di 500MB (ku tabata instalá promé ku mi a aktualisá e disko mas lat). E laptop si a rekonosé su disko original di 500MB i a kuminsá. Mi a kasi lubidá ku e tabata existí ora mi a mira Microsoft Scandisk pidi pa examiná e disko. Dus ku un disko ta funshoná i e otro no... mester ta algu mas!

Manera hopi biaha den informátika, e solushon tabata un lógiko: pasobra e kompiuter a keda diskonektá di kualkier fuente di energia pa hopi tempu, e bateria di BIOS tabata bashi. Esei a hasi ku e konfigurashon básiko di e kompiuter, manera fecha/ora, a wòrdu reset. Entre e konfigurashon di BIOS tabatin e opshon pa e modo di interfas di disko duro. Ora a pone e modo di interfas di disko duro riba "enhanced IDE" e kompiuter tabata pronto pa kuminsá ku e disko mas grandi di 2.1GB.

## Windows 98 i e internet moderno

Nunka mi no tabata tan kontentu pa mira e pantaya di boot di Windows 98. Ta graciosu pa realisá ku pantaya di boot di awe ta hopi menos kolorido, ma di otro banda pantaya di boot di awe ta visibel djis pa algun sekònde. E laptop bieu a tuma su tempu i ora e a kaba di kuminsá mi tabata pronto pa hiba e pa e próksimo nivel: konektá e ku e internet moderno!

![Nunka mi a pensa ku mi lo ta kontentu pa mira esaki: e pantaya di boot di Windows 98!](https://willem.com/global/images/c44b872a7dfc.webp)

Laptop moderno tin mayoria di hardware integrá, ma antes tabata komun pa konektá hardware adishonal (manera adaptadó di red i modem). Mas o menos na 1999 mi a kompra un adaptadó di red PCMCIA 3COM di 10 megabit. Maske algun teknologia di kompiuter ta desaroyá rápido, e protokòl di internet ta masha parecido awe na loke e tabata den añanan 90. Esei a hasi bastante fásil pa konektá e laptop bieu ku mi red lokal ku un kabel di red ordinario.

![E mákina di desaroyo 486!](https://willem.com/global/images/6a30ba0135ec.webp)

Tokante seguridat: hende mester ta masha kuidadoso pa konektá un kompiuter tan bieu direkt ku e internet públiko. Kualkier kompiuter bieu ta un blanku interesante pa virus di kompiuter. Komo mi ta e administradó di e red lokal mi tabata bastante sigur ku e tabata sigur pa konektá e kompiuter. (I si e a splota, e lo a hasi un parti interesante den e storia aki, mi ta kere...)

## Instrumento di desaroyo: poder di cloud

Dus kon bon ta Windows 98 pa desaroyo moderno di software? Bon, lubidá di ambiente di desaroyo integrá moderno kompletu, no tin browser web moderno i si algu ta krash riba Windows 98 ta posibel ku henter e kompiuter ta frís (pa motibu di e manera ku Windows 98 ta manehá su proseso). Ma, no ta tur malu: Notepad ta ei, e Windows Explorer pa file i mi a logra haña un kopia kompatibel di PuTTY! Ku PuTTY bo por log in riba otro kompiuter i usa nan software manera si e ta riba e mákina lokal.

![VIM ta kore riba e 486 via PuTTY](https://willem.com/global/images/4e404681a940.webp)

Ku PuTTY mi a konektá e laptop bieu ku un mákina virtual moderno Debian Linux ku ta kore den cloud. E kompiuter bieu a bira manera "un bentana" pa e mundu moderno (di desaroyo), ku a hasi posibel pa programá e weblog aki!
