---
title: "Tur hende por hack awor"
date: 2026-10-23
language: pap
topics: []
source_url: https://willem.com/pap/2026-10-23_tur-hende-por-hack-awor/
---
# Tur hende por hack awor

*Ora pa bo tuma bo siguridat mas serio*

> Mi raras biaha ta skirbi notisia aki. Insidentenan di tur dia no ta hasi artíkulo ku ta dura. Ma algu a kambia den cyber security e aña aki, i no ta un solo buraku. Ta ku tur hende por hack awor. Duna un model di lenga un punto flako, òf apenas un direkshon, i e ta hañ'e e buraku, i si bo laga, hasta e exploit. E pregunta "pakiko nan lo hack mi?" a perde su signifikashon. Ora pa pasa pa mas duru!

## E eskala ta diferente e biaha aki
Siman aki un vulnerabilidat kritiko a pega un lenga di programashon ku ta kore un gran parti di web. Matthew Prince, e CEO di Cloudflare, [a konta riba X](https://x.com/eastdakota/status/2113079352682570051) (22 di òktober 2026): mil di purba di atake den e dies ora promé ku e anunsio públiko, dies mil den e 45 minüt despues, shen mil den dos ora, miyonnan e dia despues. Jason Clinton, shef di siguridat na Anthropic, [a skirbi e mes dia](https://x.com/JasonDClinton/status/2113325263157395456): bai awor serka bo direktiva i pidi yudansa, no pa AI, pa e básiko.

Aki ta dikon mi ta kere ku esaki ta mas ku un siman malu. Mayoria di e kódigo riba internet nunka a wòrdu lesa pa un makina ku ta komprendé. Hopi debilidat a keda skondí pasobra nan ta oskuro, abstrakto òf matemátiko. Un hende tabata mester bèrdadero habilidat di hacker, tempu i un poko di suerte pa hañ'e un. Un model tin e pasenshi i e agudesa pa test hopi mas vektor di atake, riba hopi mas kódigo, ku kualkier team di hende. Bots i agents ta peña e web sistemátikamente, riba un eskala i ku un kapasidat ku nos nunka a mira promé, i nan ta mehorá kada luna. Ningun hende ta chikí mas pa no wòrdu hañá.

![Global AppSec Amsterdam 2019. Mi mes ta bishitá e konferensianan aki: e hackers, investigadónan i CISOs ku bo ta topa ei ta wak promé kiko ta bini](https://willem.com/global/images/8d096c9c5a49.webp)

## Pasa pa mas duru
No tin ningun truku nobo. E básiko ta e mes pa binti aña. Loke a kambia ta e preis di ignorá nan.

- **Keda aktual.** Instalá aktualisashon di siguridat rápido, outomátikamente unda bo por. E tempu entre un anunsio i eksplotashon masivo awor ta minüt, no siman.
- **Hasi backup.** Fo'i lugá, rotá i enkriptá. Un kopia no ta un backup.
- **Test bo backupnan.** Bo por restourá di bèrdat? Hasi esaki, midi e tempu, i hasi e di nobo e trimèster ku ta bin.
- **Redusí bo superfisie di atake.** Menos parti ku ta kore, menos servisio públiko, menos pida ku bo no ta kontrolá bo mes. Kada plugin, kada akount i kada servisio ta un porta.
- **Asumí e peor.** Kiko si tur bo data wòrdu robá i publiká mañan? Pensa esaki bon awe, i kita for di mesa loke bo por di antemano. Data ku bo no mester, bo no ta warda.
- **Wak.** Tene un wowo fuerte i outomátiko riba bo logs. E dañu ta wòrdu desidí pa bo tempu di reakshon riba e promé anomalia, no pa e atake mes.

![2017: mi server bou di piso di mi kantor. Bo semper por skonde bo data bou di e mat di porta... /s. Security by obscurity no ta, i nunka no tabata, un bon idea](https://willem.com/global/images/17aa8c676841.webp)

## E añanan di DigiDef
Di 2015 te 2019 mi a hasi e trabou aki bou di su mes nòmber: DigiDef, un buró pa defensa digital. Auditorianan di siguridat di servers, websites i apps, auditorianan di backup promé ku bo realmente mester nan, revishon di kódigo fuente, i investigá despues kon e hackers a drenta. Un parti mi a skirbi aki: [sinku tip fásil pa protehá bo server](https://willem.com/en/2018-03-10_cyber-security-5-easy-tips-to-protect-your-server-against-hackers/), [e preokupashon di siguridat di shared hosting](https://willem.com/en/2019-02-28_understanding-the-security-concerns-in-shared-hosting/), [dies tip pa WordPress](https://willem.com/en/2019-03-31_wordpress-10-tips-to-secure-your-website/) i, mas lat, [un skema di rotashon di backup](https://willem.com/en/2023-12-15_backup-rotation-scheme/). digidef.nl ta offline awor, ma mi a haña e trabou di DigiDef asina importante ku mi a hasi dje un parti integral di tur loke mi ta hasi: websites ku wòrdu generá di antemano, sin nada riba e server ku un bishitante por papia kuné, servers ku e menos porta habrí posibel, logs ku wòrdu lesa kada anochi, i backups ku wòrdu restourá di bèrdat.

![DigiDef, buró di konsultoria pa defensa digital, 2015 te 2019](https://willem.com/global/images/e9f42942df27.webp)

## Ku mi mes mannan
Asina e ta kuminsá den mi propio trabou. Desde 2016 kada website ku mi ta traha ta wòrdu generá di antemano: e paginanan ta wòrdu hasí un biaha, komo file, i e server so ta entregá nan. No tin ningun aplikashon tras di e petishon di un bishitante ku por wòrdu manipulá pa hasi algu ku e no mester hasi. Esei ta hasi e sitenan mas rápido i mas simpel, i ta laga muchu poko pa ataká. Menos parti ku ta move ta henter e idea.

Tur mi servers ta manda kada liña di log pa e sistema di log unifikó di e plataforma: mas o menos 1,7 miyon sinyal pa dia, ordená segun tipo i kontá pa minüt. Kada mainta un ronda di siguridat ta lesa esaki, ta buska loke ta keda for di limite: tipo di liñanan ku nunka a wòrdu mira promé, preshon di purba pa mail i ssh, renovashon ku a fayá, bloke, un servisio ku ta duna error. E mesun ronda ta kompará kada host ku ayera: aktualisashonnan di siguridat pendiente, portanan habrí, usuarionan, yabinan, cron jobs, i e lista di vulnerabilidatnan konosí kontra loke di bèrdat ta instalá. E ta avisá bo so ora algu mester un man.

![Awe mainta den mi app Contact: e ronda di siguridat a haña shete kos ku mester un man, i a bisa esei](https://willem.com/global/images/27809e8f84d4.webp)

Backups ta sali kada anochi, pa otro lugá, via un porta di un sentido so: e makina di produkshon ta desidí kiko ta sali, e lado ku ta risibí no por drenta bèk. Snapshots ta wòrdu hasí despues di e kopia pa un akount apart, asina ku ni esun ku ta manda ku a wòrdu kaperá no por kita e historia. Despues un kontròl independiente ta kana e kopia spil for di afó, ta kompará un muster byte pa byte i ta duna un veredikto. E a atrapa e backup rapòrtando un verde falsu mas ku un biaha. Di tempu en tempu mi ta kore un senario di bèrdat di disaster recovery, manera mi a hasi pa un di mi klientenan: kuminsá ku e backups so i trese e servisio bèk na otro lugá. E gat ku bo ta haña asina, e un file ku e kopia di anochi nunka a inkluí, nunka ta aparesé den un rapòrt ku ta bisa OK so. I mi ta keda den e "loop" ku e hendenan na Silicon Valley ku ta traha e modelonan aki i ta defendé kontra nan; e dos sitanan di aribá ta bin for di e loop ei.

## Un maratón, no un sprint
Ningun hende ta sigur. Mas bo sa i komprendé di cyber security, mas bo ta realisá ku no tin solushon rápido. E ta un esfuerso kontinuo, i e ta parse hopi mas un maratón ku un sprint. Bo ta tene un ritmo ku bo por mantené, bo ta wak e kaminda dilanti, bo ta areglá loke bo haña awe, i mañan bo ta wak di nobo.

![Köln Marathon, 4 di òktober 2026: un ritmo ku bo por mantené](https://willem.com/global/images/1e36ac60ab36.webp)

## Konklushon
Cyber security a stòp di ta un asuntu teóriko. Bots i agents ta peña e web sistemátikamente, riba un eskala ku ningun team di hende por igualá, i nan ta hañ'e loke a keda skondí pa aña. E rispuesta no ta un produkto nobo. E ta e básiko, bon hasí i hasí di nobo: keda aktual, hasi backup i test nan, kore menos parti, asumí e peor, i wak bo logs. No ta sigur unda bo portanan ta? [Manda mi un mensahe](https://willem.com/en/#contact), mi ta hasi esaki kaba hopi tempu. E bots ta kore kaba. Mihó bo ata bo zapatu.
