Biahe pa spasio for di Teide
Bishita e vulkan di Tenerife den Islanan Kanario
- Publiká
- Aktualisá
- (kreá )
- Skirbí pa
- Willem L. Middelkoop
- Tópikonan
- medio ambiente · vakashon · naturalesa · revishon · biahe · vulkan
- Vershon humano di e artíkulo aki
- https://willem.com/pap/2018-08-21_biahe-pa-spasio-for-di-teide/
- English
- Space travelling from El Teide
- Nederlands
- Ruimtereizen vanaf de Teide
- Deutsch
- Weltraumreisen vom Teide aus
- Español
- Viajes espaciales desde el Teide
- Français
- Voyage dans l'espace depuis El Teide
- Italiano
- Viaggi nello spazio dal Teide
- Português
- Viagens espaciais a partir do Teide
- Frysk
- Romtereizen fan El Teide ôf
- Lenganan
- Tradusí for di e original ingles pa un modelo di lenga den dos rònde (traduksion i korekshon) ku un glosario i un kontròl di ortografia; ainda no lesá pa un lektor ku Papiamentu komo lenga mamá.
Resumen
E bakashon di zomer aki a hiba mi Tenerife, parti di Islanan Kanario, Spanja. Ta un destinashon popular pa motibu di e klima, pero e ta tambe kas di Teide, e di dos vulkan mas haltu di mundu (7500 m, midí for di fondo di laman). E bista inkreíbel ta yega hopi leu mas ku mundu, te den spasio, e Vía Láktea i otro galaksia distante.
Teksto kompleto
Tenerife
E isla Kanario di Tenerife ta konosí internashonal manera e "Isla di Primavera Eterno" (Isla de la Eterna Primavera). Na mas o menos mes latitut ku e desierto di Sahara, e ta gosa di un klima tropikal kayente ku un temperatura mediu di rònt di 24 °C. E klima ta kontrolá pa bientu di pasat riba Oséano Atlántiko, ku nan humedat ta kondensá riba e parti nort di e isla, i asina ta forma nubia. E tempu riba e isla ta diferente na Nort i Sur pa motibu di e vulkan enòrmen den sentro.

E imagen di radar ta mustra e vulkan Teide riba e isla di Tenerife den Islanan Kanario. E imagen a wòrdu krea ku e Spaceborn Imaging Radar-C/X-Band Synthetic Aperture Radar (SIR-C/X-SAR) abordo di e space shuttle Endavour na 1994. E koló ta indiká diferensia den terenu, kaminda tonanan di berde i kòfi ta indiká kurso di lava di diferente edat i asperesa.
El Teide
E vulkan riba e isla di Tenerife, El Teide, ta e mas haltu di mundu banda di Islanan Hawaiano. Midí for di fondo di oséano, su punta (Pico del Teide) ta yega 7500 meter. Su tope ta 3718 meter riba nivel di laman. Pa motibu di su historia di erupshon destruktivo, e vulkan ta wòrdu vigilá di serka pa e Komité di Nashonnan Uní pa Mitigashon di Desaster. Su último erupshon tabata na 1909.


Si bo wak bon, bo lo nota ku ta parse manera si e vulkan a kai den: su tope ta parse wòrdu primí pa bou, rònt di un "anel" di punta di serunan. Esaki ta yama un "kaldera", un gran depreshon di kolapso ku normalmente ta formá ora un erupshon grandi ta bashá kompletamente e kamber di magma den e vulkan.

E vulkan i su kontorno ta forma e Parke Nashonal di Teide, un Patrimonio Mundial di UNESCO. Su kondishonnan ambiental i formashonnan geológiko ta similar na esnan riba Mart.

E parke nashonal di Teide ta habrí pa públiko i ta aksesibel dor di kaminda. Riba kaminda bo ta tin bista fantástiko.


E paisahe no ta manera nada ku mi a wak promé. Pa motibu di e semehansa ku Mart, Las Cañadas ta wòrdu usá pa agensia di spasio pa prueba rover planetario.






Tin kuater kaminda prinsipal pa bai i bin di e kaldera, kada un ta ofresé diferente bista. Di mondi spes pa roku pelá, di brumá pisá pa shelu kla. Bo mester eksplorá tur!



Si e paisahe ekstraterestre no ta sufisiente, manehá ariba nubia di berdat ta hasi bo realisá ku esaki no ta bo rutu normal pa bai trabou. E kontrasto ku e tope di Teide ta spantoso ora bo bai bou di e nubia. Ei e paisahe ta berde, yen di bida i vegetashon.


Si bo sigui e rutu di kaminda di Masca, ku ta un kaminda peligroso, bo por baha te na nivel di laman. Si bo no sinti pa subi serunan, bo por yega e lugá fenomenal aki pa nada ku boto, i wak balena riba kaminda.

Pero, tene kuidou kaminda bo disidí pa bula den oséano! Na e banda nort di e isla tin korant forte, hopi peligroso pa nadadó.

Spasio
Pa motibu di e bon kondishon astronómiko di bista riba e tope di e vulkan, Teide ta wòrdu usá pa wak e streanan. For di 1964, e ta kas di e Observatorio di Teide (Observatorio del Teide). E a bira un di e promé observatorio internashonal grandi ku telescopio di diferente pais. E ta un bista, e "kaya di telescopio" aki.

Observatorio astronómiko general ta situá riba tope di serunan, pasobra e aire riba tera normalmente ta mas konvektivo (turbulento pa motibu di temperatura). Aire stabil di hopi haltu ariba nubia i oséano general ta duna e mihó kondishon di bista. Tambe ta hopi skur durante anochi na Teide, pasobra e ta situá den mei di e oséano (ku ta limitá kontaminashon di lus di stat grandi).
Bo mester purba bo mes, bishita Teide anochi. E shelu ta di berdat inkreíbel: mi nunka a wak tantu strea! Bo no mester di un telescopio ni di glas spesial, djis wak ku bo wowo. Mayoria di strea i galaksia por wòrdu wak promé ku luna sali. Tuma bo tempu i bo lo nota asta mas detaye.

E potrèt hopi bunita aki a wòrdu tumá pa mi spos Ellen ku un kámara profeshonal. E ta reflehá hopi bon kon e shelu ta di berdat durante anochi na Teide: esaki no ta Photoshop! Wak kon e Vía Láktea ta ilumina e shelu manera un nubia sutil. Miles di miyones di strea den un bista. Nunka mi a wak algu asina promé, e ta di bèrdat magnífiko.
Konklushon
Bo no mester warda te ora Elon Musk kaba su kohète pa Mart pa wak spasio. Bishita Tenerife i keda spantá pa e bistanan ekstraterestre.

Despues di tur bo wak streanan i biahe pa spasio, bo mester relahá i gosa di e tempu solei for di e pisina. Bon bakashon, tur hende!